Denge Fonu ve Servet Vergisi: Kim Öder, Ne Kadar?
Denge Fonu ve Servet Vergisi, dairesel rotada 7. ve 21. karelerde durur. Denge Fonu'na kim gelirse gelsin, o anda net serveti en yüksek oyuncu nakdinin %8'ini diğer oyunculara eşit böler. Servet Vergisi'ne gelen oyuncu ise net servetinin %5'ini bankaya öder. İki karede de tutar bine yuvarlanır ve en az 20.000 ₺'dir. Aşağıda kimin, ne zaman, ne kadar ödediğini örneklerle hesaplıyoruz.
Önce net servet
İki kare de net servete bakar. Net servet = nakit + tapuların güncel değeri (binalar dahil) + hisselerin güncel değeri. Tapu değeri (fiyat + bina seviyesi × bina maliyeti) × (1 + 0,10 × bölge endeksi), hisse fiyatı 30.000 + 8.000 × endeks olarak hesaplanır. Oyunu da bu sayı belirler: net serveti hedefe ilk ulaşan kazanır.
Denge Fonu (7): lider öder, ötekiler alır
- Kareye herhangi bir oyuncu gelince tetiklenir.
- O anda net serveti en yüksek oyuncu ödeyen kişidir. Kareye gelen liderin kendisiyse kendisi öder. En yüksek net servette eşitlik varsa lider yoktur ve fon o kez işlemez.
- Tutar liderin nakdinin %8'idir; bine yuvarlanır, en az 20.000 ₺'dir.
- Para lider dışındaki oyunculara eşit bölünür. Kişi başı pay da bine yuvarlanır.
Örnek 1: Dört kişilik masa
Ayşe'nin net serveti 720.000 ₺, bunun 420.000 ₺'si nakit. Can, Deniz ve Ece daha geride. Can Denge Fonu'na gelir. Lider Ayşe'dir: 420.000 × 0,08 = 33.600, yuvarlanınca 34.000 ₺. Üç kişiye bölününce kişi başı 11.333 ₺ çıkar, bu da 11.000 ₺'ye yuvarlanır. Can, Deniz ve Ece 11.000'er ₺ alır; Ayşe toplam 33.000 ₺ öder.
Örnek 2: İki kişilik masa, az nakit
Liderin nakdi 180.000 ₺. %8'i 14.400, yuvarlanınca 14.000 ₺ eder; bu en az tutarın altında kaldığı için 20.000 ₺ uygulanır. Rakip 20.000 ₺ alır.
Örnek 3: Lider kendisi gelir
Üç kişilik masada lider 500.000 ₺ nakitle Denge Fonu'na gelir. 40.000 ₺ öder, öteki iki oyuncu 20.000'er ₺ alır.
Dikkat edilecek nokta: lideri net servet belirler, ödenecek tutarı ise nakit. Servetinin çoğu tapu, bina ve hissede duran bir lider en az tutar olan 20.000 ₺'yi öder. En yüksek net servette iki ya da daha çok oyuncu eşitse lider yoktur ve fon işlemez; günlükte fonun işlemediği yazar. Oyunun ilk dakikalarında herkes 370.000 ₺'deyken bu kareye gelinirse kimse ödeme yapmaz.
Servet Vergisi (21): gelen öder
Bu kareye gelen oyuncu, net servetinin %5'ini bankaya öder; tutar bine yuvarlanır, en az 20.000 ₺'dir. Para başka bir oyuncuya gitmez.
Örnek 4: Orta oyun
Nakdin 210.000 ₺. Villalı Göreme'n, boş Ürgüp'ün ve 3 Kapadokya hissen var, Kapadokya endeksi 0. Net servetin 210.000 + 165.000 + 100.000 + 90.000 = 565.000 ₺. %5'i 28.250, yuvarlanınca 28.000 ₺ ödersin.
Örnek 5: Aynı servet, yükselen bölge
Kapadokya +2'ye çıktı. Villalı Göreme 198.000 ₺, Ürgüp 120.000 ₺, hisseler 3 × 46.000 = 138.000 ₺ değerinde. Net servet 210.000 + 198.000 + 120.000 + 138.000 = 666.000 ₺, vergi 33.300'den yuvarlanarak 33.000 ₺. Endeks yükseldikçe servetin, vergin de onunla büyür.
Örnek 6: En az tutar ve hedef yakınında
370.000 ₺ servette %5, 18.500 ₺ eder; 20.000 ₺'nin altında kaldığı için 20.000 ₺ ödenir. 960.000 ₺ servetle bu kareye gelirsen 48.000 ₺ öder ve 1.000.000 ₺ hedefinden 88.000 ₺ uzağa düşersin.
Bu iki kareye göre plan yapmak
Zar seçimini kullan
Her atışta en az iki farklı hedef vardır, bu yüzden tek bir kareyi atlamak her zaman mümkündür. 15–20 arasındaki karelerde (Bodrum ve Borsa) Servet Vergisi'ne bir seçenek gelirse öteki seçeneklere bak. Ancak İstanbul Prestij tapuları hemen arkasındadır; öteki seçenekler otelli bir kareye çıkıyorsa vergi daha ucuz kalabilir. Karşılaştırma kolaydır: vergi servetinin %5'i, kira ise ekranda yazan tutar.
Liderken nakdi şişirme
Denge Fonu'nu masadaki herkes tetikleyebilir, sen kaçsan bile. Liderken büyük nakit tutmak, her tetiklemede %8 kaybetmek demektir: 600.000 ₺ nakitte 48.000 ₺. Fazla nakdi binaya ya da yükselen bir bölgenin hissesine çevirmek servetini korur, Denge Fonu'nu küçültür. Yalnız bir büyük kirayı ve vergiyi karşılayacak nakdi elde tut; zorunlu satışlar değerin %20'sini götürür.
Gerideysen Denge Fonu'na yönel
Lider değilsen Denge Fonu senin için bedava paradır. Önündeki 1–6 kare içinde kalıyorsa ve seçeneklerinden biri oraya çıkıyorsa değerlendir. Botlar da böyle oynar: lider değillerse Denge Fonu'nu iyi, liderken kötü sayarlar; Servet Vergisi'ni her zaman kötü sayarlar.
Servet Vergisi'ni yatırımla küçültemezsin
Endeks 0'da tapu ve bina, ödediğin kadar değer sayılır; nakdi binaya çevirmek net servetini değiştirmez, dolayısıyla vergiyi de. Vergiden korunmanın yolu kareye gelmemektir.
Karar verirken sorulacak üç soru
- Şu an servet lideri kim? Bensem nakdim ne kadar, Denge Fonu bana kaça patlar?
- Bu atışta Servet Vergisi'ne giden seçenek dışında ne var, onların maliyeti vergiden fazla mı?
- Vergiyi ya da Denge Fonu payını ödedikten sonra bir kirayı karşılayacak nakdim kalıyor mu?
Dört ana karenin tamamı dört ana kare rehberinde, nakit sıkıştığında olanlar borç yazısında anlatılıyor. Kuralların kısa özeti nasıl oynanır sayfasında; denemek için masaya oturman yeterli.
Sık sorulan sorular
Denge Fonu'na lider olmayan biri gelirse ne olur?
Yine lider öder. Kareye kimin geldiği yalnızca kareyi tetikler; ödemeyi her zaman o anda net serveti en yüksek oyuncu yapar, payı da lider dışındaki herkes eşit alır.
Servet Vergisi'ni karşılayacak nakdim yoksa ne olur?
Önce hisselerin en düşük endeksli bölgeden başlayarak güncel fiyattan satılır. Yetmezse en ucuz tapuların güncel değerinin %80'i karşılığında bankaya devredilir. Oyundan elenmezsin.
Eskiden 7. ve 21. karelerde olan denetim nereye gitti?
Eski sürümlerdeki denetim karesi ve tur kaybettiren denetim düzeni 1.1.0'da kaldırıldı; 7. karede artık Denge Fonu, 21. karede Servet Vergisi var.